Farhættir skrofu

Tímamörk

Langtímaverkefni sem hófst árið 2006.

Samtstarfsaðilar

Verkefnið hófst á Náttúrustofu Suðurlands en hefur verið unnið á Náttúrufræðistofnun frá árinu 2019 í samvinnu við Háskólann í Barcelona og Náttúrustofu Norðausturlands.

Um verkefnið – Markmið og verkþættir

Skrofa er farfugl sem verpir á Íslandi, þó eingöngu í Ystakletti á Heimaey og á nokkrum úteyjum Vestmannaeyja. Markmið verkefnisins er að fylgjast með farháttum skrofu með gagnaritum (GLS), sem safna meðal annars upplýsingum um farleiðir og vetrarstöðvar fuglanna. Alls hafa 245 gagnaritar verið settir á 63 skrofur, 194 hafa náðst aftur sem er um 80% endurheimtuhlutfall. Ekki hafa allir gagnaritar skilað gögnum allt árið en nú (árið 2026) eru komin gögn fyrir um 150 farleiðir og vetrarstöðvar. Einn kvenfugl hefur skilað gögnum í 11 ár og tveir karlfuglar í 10 ár hvor. Einnig hefur verið fylgst með varpárangri frá árinu 2016 og ungar verið merktir. 

Nánari upplýsingar

Skrofa

Niðurstöður

Skrofur sem fylgst hefur verið með leggja af stað frá varpstöðvunum í Vestmannaeyjum eftir miðjan september (19. september ± 8 dagar) og tekur ferðalagið á vetrarstöðvarnar í Suður-Atlantshafi um 33 daga (± 13 dagar). Farleiðin er meðfram ströndum Vestur-Evrópu og Norður-Afríku áður en hún liggur yfir Atlantshafið í átt að Brasilíu og svo suður með ströndinni að Argentínu. Þar dvelja fuglarnir fram í miðjan mars. Farleiðin til baka liggur upp með strönd Suður-Ameríku og svo frá Norðaustur-Brasilíu yfir Atlantshafið langleiðina að Nýfundnalandi og þaðan til Vestmannaeyja. Skrofurnar koma svo á varpstöðvarnar í Ystakletti í apríl (18. apríl ±12 dagar) eftir um 34 daga (±11 dagar). Farleiðin er um 15.000 km hvora leið og að auki þá fara flestir kvenfuglarnir, eftir að þeir koma fyrst á varpstöðvarnar, um 1.300 km á hafsvæði djúpt suðvestur af Írlandi og dvelja þar allt að þrjár vikur á meðan eggið þroskast. Hluti karlfuglanna fer á sömu slóðir en aðrir halda sig nær varpstöðvunum og varp hefst um miðjan maí. 

• Clark, B., et al. (2023). Global assessment of marine plastic exposure risk for oceanic birds. Nature Communications, 14, Article 3665. https://doi.org/10.1038/s41467-023-38900-z
• Dell’Ariccia, G., et al. (2016, April). In search of navigation answers for the ocean wanderers: A comparative study on the trans-equatorial migrations of ten shearwater species [Ráðstefnuerindi]. RIN16 – Orientation & Navigation: Birds, Humans & Other Animals, Royal Holloway College, University of London.
• Dell’Ariccia, G., et al. (2016, September). Global spatial ecology on the high seas: A comparative study on the trans-equatorial migrations of ten shearwater species [Ráðstefnuerindi]. 6th International Albatross and Petrel Conference, Barcelona, Spain.
• Davies, T. T., et al. (2021). Multispecies tracking reveals a major seabird hotspot in the North Atlantic. Conservation Letters, 14(5). https://doi.org/10.1111/conl.12824
• González-Solís, J., Felicísimo, A., Fox, J. W., Afanasyev, V., Kolbeinsson, Y., & Muñoz, J. (2009). Influence of sea surface winds on shearwater migration detours. Marine Ecology Progress Series, 391, 221–230. https://doi.org/10.3354/meps08128
• Hidalgo, A. P. (2024). Phenological and spatial shifts in the migration of a pelagic seabird (Master’s thesis, Universitat de Barcelona).
• Krüger, L., et al. (2017). Identification of candidate pelagic marine protected areas through a seabird seasonal-, multispecific- and extinction risk-based approach. Animal Conservation, 20, 409–424. https://doi.org/10.1111/acv.12339
• Kolbeinsson, Y. (2011). Farleiðir og vetrarstöðvar íslensku skrofunnar [Fyrirlestur á Hrafnaþingi]. Náttúrufræðistofnun. https://www.natt.is/is/midlun/kynning-og-fraedsla/hrafnathing/hrafnathing-2011-2012/30-november-2011-yann-kolbeinsson