search

Gróðureldurinn í Vatnsendahlíð í Kópavogi

Sinubruni í Vatnsendahlíð 22. febrúar 2026. Mörk brunnins og óbrunnins land. Mynd tekin 24. febrúar 2026.
Mörk brunnins og óbrunnins land, séð yfir að Elliðavatni. Á svæðinu var mikil lúpínusina ásamt nokkru af grösum og þykku mosalagi, sem allt brann niður. Mikill eldsmatur er í lúpínusinunni. – Ljósm. Járngerður Grétarsdóttir

Þann 22. febrúar 2026 brann töluvert svæði í Vatnsendahlíð í Kópavogi. Eldurinn kom upp suðvestur af Elliðavatni og fór yfir svæðið um Vatnsendahlíð og hæðinni þar ofan við, í suðvesturátt að Guðmundarlundi þar sem hann var stöðvaður.

Starfsfólk Náttúrufræðistofnunar skoðaði svæðið þann 24. febrúar og kortlagði brunann. Samkvæmt nákvæmum mælingum stofnunarinnar reyndist flatarmál brunna svæðisins vera 24,8 hektarar.

Sinubruni í Vatnsendahlíð 22. febrúar 2026. Yfirlitskort af svæðinu sem brann.
Yfirlitskort af svæðinu sem brann í Vatnsendahlíð þann 22.febrúar 2026. Kortagerð: Sigurðir Kristinn Guðjohnsen.

Svæðið sem brann var að stórum hluta gamlar og sinumiklar lúpínubreiður með þykku mosalagi og nokkuð af grösum. Einnig brann töluverður trjágróður, bæði austast á svæðinu og á víð og dreif um það. Gamlar gróðurtorfur með tegundríkum lyngmóa og gulvíðirunnum voru bæði ofan við Guðmundarlund, í vesturhluta brunasvæðisins, og einnig í austurhluta þess næst Elliðavatni. Svæðið var að mestu leyti albrunnið, það lítið var um óbrunna bletti, eins og oft má sjá þegar votlendi brennur. 

Í gróðureldum sem þessum verða mestar skemmdir á trjákenndum gróðri, það er trjám, runnum og lyngi, en einnig á mosum og fléttum. Brum trjáa geta stundum sloppið en oft eyðileggjast tré alveg eða skemmast verulega. Náttúrulegur runnagróður, svo sem gulvíðir og loðvíðir, brennur gjarnan niður en getur vaxið upp aftur af rótarskotum ef bruninn er ekki djúpur. 

Lynggróður fer oft illa í gróðureldum. Tegundir eins og krækilyng, sortulyng og beitilyng brenna yfirleitt alveg niður og getur tekur töluverðan tíma að ná sér á strik á ný, ef ræturnar lifa brunann af. Jurtkenndur gróður með rætur og brum sem liggja varin fyrir skemmdum í jarðveginum eða djúpt í gróðursverði, svo sem lúpína, grös og sumar blómjurtir, mun hins vegar að öllum líkindum taka við sér með vorinu. Smærri jurtir með grynnra rótarkerfi gætu verið lengur að ná fótfestu á ný.

Öflugt slökkvistarf varð til þess að ekki urðu skemmdir á mannvirkjum eða frekari skemmdir á gróðri og öðru lífríki. Mikilvægt er að fara varlega með eld þegar gróður verður jafn þurr og gerðist á fyrstu vikum ársins á Suður- og Vesturlandi. Góð væta í vikunni eftir brunann, og síðar snjólag, kemur sér vel fyrir gróðurinn og veitir meðal annars vernd gegn hættu á frekari gróðureldum.

Umfjöllun um fleiri gróðurelda sem hafa verið kortlagðir og skráðir af stofnuninni 

Sinubruni í Vatnsendahlíð 22. febrúar 2026. Brunnin lúpínusina. Mynd tekin 24. febrúar 2026.
Þótt lúpínusinan hafi brunnið alveg niður eru rætur lúpínunnar vel varðar í jarðveginum og miklar líkur á að plönturnar nái sér á strik og þekji svæðið á ný. Það var til dæmis reynslan í Heiðmörk þar sem lúpína brann í umfangsmiklum gróðureldum árið 2021.
Sinubruni í Vatnsendahlíð 22. febrúar 2026. Brunnin snarrót. Mynd tekin 24. febrúar 2026.
Snarrótin brann einnig en góðar líkur eru á að hún vaxi fljótt upp á ný í sumar.
Sinubruni í Vatnsendahlíð 22. febrúar 2026. Göngustígur ofan við Guðmundarlund þar sem eldurinn stöðvaðist. Mynd tekin 24. febrúar 2026.
Göngustígur ofan við Guðmundarlund þar sem eldurinn var stöðvaður. Neðan við stíginn má sjá tegundaríkan lyngmóa með gulvíði- og loðvíðirunnum sem sluppu við brunann en ofan stígsins hefur sambærilegt land brunnið.
Sinubruni í Vatnsendahlíð 22. febrúar 2026. Kolaður víðir. Mynd tekin 24. febrúar 2026.
Kolaður víðir. Hér er líklegt að eldurinn hafi náð djúpt ofan í svörðinn og þá eru minni líkur á að rætur víðisins lifi brunann af.
Sinubruni í Vatnsendahlíð 22. febrúar 2026. Ofan við Guðmundarlund, en trjálundurinn slapp að mestu við brunann. Mynd tekin 24. febrúar 2026.
Ofan við Guðmundarlund. Trjálundurinn slapp að mestu við brunann.
Sinubruni í Vatnsendahlíð 22. febrúar 2026. Svæðið var mikið brunnið og lítið um óbrunna bletti. Mynd tekin 24. febrúar 2026.
Vatnsendahlíð. Svæðið var mikið brunnið og lítið um óbrunna bletti eins og oft má sjá þegar votlendi brennur.
Sinubruni í Vatnsendahlíð 22. febrúar 2026. Töluvert var um lyngmóa í gömlum gróðurtorfum á svæðinu. Mynd tekin 24. febrúar 2026.
Töluvert var um lyngmóa í gömlum gróðurtorfum, víða með gulvíði. Gróðureldar fara illa með lyngtegundir á borð við krækilyng, sortulyng og beitilyng, auk mosa og fléttna. Gulvíðir getur þó sprottið upp af rót þar sem eldurinn hefur ekki náð djúpt í svörð.
Sinubruni í Vatnsendahlíð 22. febrúar 2026. Brunnið sortulyng. Mynd tekin 24. febrúar 2026.
Brunnið sortulyng.
Sinubruni í Vatnsendahlíð 22. febrúar 2026. Töluverður trjágróður var á svæðinu, sérstaklega austast næst Elliðavatni. Mynd tekin 24. febrúar 2026.
Töluverður trjágróður var á svæðinu, sérstaklega austast næst Elliðavatni, og kann hann að hafa orðið fyrir verulegum skemmdum. Misjafnt er hversu mikið gróðureldar skemma trjágróður og fer það bæði eftir trjátegundum og eðli skemmdanna.
Sinubruni í Vatnsendahlíð 22. febrúar 2026. Brunninn grasríkur lyngmói með runnum og trjám austast á svæðinu. Mynd tekin 24. febrúar 2026.
Brunninn grasríkur lyngmói með runnum og trjám austast á svæðinu.
Ljósmynd tekin í Vatnsendahlíð 9. september 2025.
Sama svæði og á síðustu mynd en myndin var tekin 9. september 2025, haustið áður en eldurinn fór um svæðið. Þar sést trjá- og runnagróður og tegundaríkur lyngmóinn vel.