Ný yfirlitsgrein um íslenska jökla

Ný grein um íslenska jökla hefur birst í tímaritinu Náttúrufræðingnum. Þar er dregin saman þekking á myndun, hreyfingu og afkomu jökla og samspili þeirra við eldgos, jarðhita og jökulhlaup. Í greininni er jafnframt sýnt hvernig rannsóknir varpa ljósi á þróun jökla frá lokum litlu ísaldar og hvers vegna rýrnun þeirra skiptir máli fyrir landslag, innviði og samfélag, auk þess sem horft er til framtíðar með áherslu á aðlögun og nýtingu vatnsauðlinda.

Jöklar Íslands eru mótandi afl í loftslagi, landslagi, vatnafari, eldvirkni og menningu landsins. Í greininni er fjallað um myndun jökla, hreyfingu þeirra og afkomu, auk þess sem rýnt er í samspil þeirra við eldgos, jarðhita og jökulhlaup.

Greinin sýnir að íslenskir jöklar rýrna hratt vegna loftslagsbreytinga, með víðtækum áhrifum á vatnsbúskap, landslag og innviði. Jöklar eru jafnframt mikilvægur ferskvatnsforði á heimsvísu og hafa því alþjóðlega þýðingu.

Fjallað er um þróun jökla frá lokum litlu ísaldar og þær rannsóknaraðferðir sem notaðar eru til að fylgjast með breytingum og meta framtíðarhorfur. Einnig er vikið að menningarlegu gildi jökla, en um 400 þeirra eru nafngreindir á Íslandi.

Niðurstöður líkanreikninga undirstrika mikilvægi aðlögunar og ábyrgrar nýtingar vatnsauðlinda í síbreytilegu umhverfi.

Joaquin M.C. Belart, sérfræðingur fjarkönnunar hjá Náttúrufræðistofnun, er einn af höfundum greinarinnar.

Andri Gunnarsson, Hrafnhildur Hannesdóttir, Finnur Pálsson, Tómas Jóhannesson, Eyjólfur Magnússon, Þorsteinn Þorsteinsson, Bergur Einarsson, Guðfinna Th. Aðalgeirsdóttir, Joaquín M.-C. Belart, Oddur Sigurðsson, Snævarr Guðmundsson og Helgi Björnsson. (2026). Íslenskir jöklar. Náttúrufræðingurinn 95, 4–47. https://doi.org/10.33112/nfr.95.1.4