Mikilvæg hafsvæði fyrir sjófugla í Atlantshafi kortlögð

Út er komin grein í tímaritinu Conservation Letters sem fjallar um ferðir og dreifingu sjófugla í Atlantshafi og aðliggjandi höfum og hvernig nýta megi upplýsingar um ferðir þeirra við val og afmörkun verndarsvæða í hafi.

Tekin voru saman gögn um ferðir 13.060 sjófugla af 44 tegundum um Atlantshafið og aðliggjandi höf. Gögnunum var safnað á árunum 1990–2021. Gögnin náðu til rúmlega 3,5 milljóna staðsetninga og voru meðal annars fengin með GPS-tækjum, gervihnattasendum og dægurritum. Út frá gögnunum var árstíðabundin útbreiðsla tegundanna kortlögð og metið hvaða hafsvæði væru þeim mikilvægust. Jafnframt var kannað hversu vel núverandi net verndarsvæða í Atlantshafi nær yfir þessi svæði.

Niðurstöðurnar sýna að þótt sjófuglarnir nýti Atlantshafið allt safnast margar tegundir saman á ákveðnum svæðum. Landgrunn Patagóníu, hafsvæðið umhverfis Tristan da Cunha í sunnanverðu Atlantshafi, Kanarístraumurinn og Miklibanki við Nýfundnaland eru meðal svæða sem eru mikilvæg allt árið. Önnur svæði hafa einkum þýðingu á tilteknum árstímum, meðal annars vegna varps og fæðuöflunar.

Alþjóðleg hafsvæði reyndust sjófuglunum álíka mikilvæg og hafsvæði innan lögsögu ríkja, en njóta mun minni verndar. Núverandi verndarsvæði í Atlantshafi ná aðeins yfir 11–13% af því svæði sem sjófuglarnir nýta. Alþjóðleg markmið um líffræðilega fjölbreytni, sem sett hafa verið á grundvelli Samningsins um líffræðilega fjölbreytni, gera ráð fyrir að núverandi umfang verndarsvæða í hafi verði þrefaldað þannig að þau nái yfir 30% heimshafanna fyrir árið 2030. Með því að stækka net verndarsvæða með markvissum hætti væri hægt að ná til allt að tveggja þriðju hluta mikilvægustu svæða sjófuglanna.

Kortin sem unnin voru í rannsókninni geta nýst við skipulag verndarsvæða og aðra svæðisbundna stjórnun hafsins, bæði innan lögsögu ríkja og á alþjóðlegum hafsvæðum. Þar sem sjófuglarnir ferðast um hafsvæði margra ríkja og um alþjóðlegt hafsvæði þarf samstarf ríkja til að tryggja vernd þeirra.

Ingvar Atli Sigurðsson, starfsmaður Náttúrufræðistofnunar, er meðal höfunda greinarinnar og lagði til ferilgögn um skrofu sem nýtt voru í rannsókninni.

Rouyer, M.-M., Rodrigues, A. S. L., Davies, T. E., Clark, B. L., Pearmain, E. J., Bhola, N., Carneiro, A. P. B., González-Solís, J., Guilherme, J. L., Abdennadher, A., Afán, I., Alves, J. A., Anker-Nilssen, T., Arcos, J. M., Atkins, K. M., Auger-Méthé, M., Baran, M., Barbosa, N. J. P., Baylis, A., … Dias, M. P. (2026). Highly mobile seabirds reveal areas of conservation importance across the Atlantic Ocean. Conservation Letters, 19(5), e70075. https://doi.org/10.1111/con4.70075